ถ้ำเป็นที่เที่ยวที่เตรียมตัวผิดแล้วลำบากที่สุดแบบหนึ่ง เพราะคำว่าถ้ำครอบคลุมตั้งแต่ทางเดินปูนมีไฟส่องสว่างตลอดสาย ไปจนถึงโพรงที่ต้องคลานและลุยน้ำ
ประเมินความยากก่อนไป
มีไฟส่องสว่างหรือไม่
ถ้ำที่จัดให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวมักติดไฟตลอดเส้นทาง เดินสบาย ส่วนถ้ำธรรมชาติที่ไม่มีไฟ ต้องพึ่งไฟฉายของตัวเองทั้งหมด
ต้องมีไกด์ไหม
ถ้ำที่ซับซ้อนหรือมีทางแยกหลายทางมักบังคับให้มีไกด์นำ ไม่ใช่เรื่องหารายได้ แต่เป็นเรื่องความปลอดภัย เพราะหลงในถ้ำอันตรายกว่าที่คิด
ต้องลุยน้ำระดับไหน
บางถ้ำมีน้ำท่วมถึงข้อเท้า บางแห่งถึงเอว และบางแห่งมีช่วงที่ต้องว่าย ควรรู้ล่วงหน้าเพื่อเตรียมเสื้อผ้าให้ถูก
จุดที่แคบที่สุดแคบแค่ไหน
ถ้ำหลายแห่งมีช่วงที่ต้องมุดหรือคลาน คนตัวใหญ่หรือคนกลัวที่แคบควรรู้ก่อนตัดสินใจ
อุปกรณ์ที่ควรมี
ไฟคาดหัวพร้อมแบตสำรอง รองเท้าที่ยึดเกาะดีและเปียกได้ ถุงกันน้ำสำหรับของมีค่า และเสื้อผ้าสำรองถ้าต้องลุยน้ำ
ช่วงที่ไม่ควรเข้าถ้ำ
ฤดูฝนถ้ำหลายแห่งปิดเพราะน้ำอาจท่วมฉับพลัน ถ้ำที่เชื่อมกับลำน้ำใต้ดินอันตรายเป็นพิเศษ ควรเช็กกับเจ้าหน้าที่ก่อนเสมอและอย่าฝ่าฝืนป้ายเตือน
มารยาทในถ้ำ
ไม่จับหินงอกหินย้อย เพราะน้ำมันจากมือทำให้หยุดเติบโตถาวร ไม่ส่องไฟแรงใส่ค้างคาว และไม่ขีดเขียนบนผนังถ้ำ หินงอกหนึ่งเซนติเมตรใช้เวลาก่อตัวนับร้อยปี
