วัดถ้ำพระโพธิสัตว์

วัดถ้ำพระโพธิสัตว์ อยู่หมู่ 10 บ้านถ้ำน้ำพุ ต.ทับกวาง อ.แก่งคอย จ.สระบุรี (TrueID 2564) ห่างตัวเมืองสระบุรีราว 32 กม. (lovethailand) เดิมเรียกถ้ำพระงามหรือถ้ำน้ำพุ (เทศบาลเมืองทับกวาง) จุดเด่นคือถ้ำพระโพธิสัตว์ ที่มีภาพสลักนูนต่ำศิลปะทวารวดีบนผนังถ้ำ อายุราวพุทธศตวรรษที่ 13–15 หรือราว 1,000 ปี (มติชน 2559) กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานตั้งแต่ปี 2508 (ThaiPBS 2560)

ภาพสลักในถ้ำ อยู่ผนังด้านซ้ายบนของปากคูหาหลัก (ThaiPBS 2560) เป็นรูปพระพุทธเจ้าประทับนั่งห้อยพระบาทแสดงธรรม มีพระอิศวรและพระนารายณ์ยืนแสดงความเคารพ และมีเทวดาเหาะกับเทวดานั่งอยู่รอบๆ ตามบันทึกของ ศ.พิเศษ ศรีศักร วัลลิโภดม ในทะเบียนกรมศิลปากรปี 2516 (มติชน 2559) รศ.ดร.รุ่งโรจน์ ธรรมรุ่งเรือง มหาวิทยาลัยศิลปากร ระบุว่าเป็นภาพพระพุทธเจ้ากับเทพฮินดูอยู่ร่วมกันที่เก่าที่สุดเท่าที่พบในไทย เมื่อแรกพบถ้ำ มีผู้พบเครื่องมือหินสมัยก่อนประวัติศาสตร์ (มติชน 2559) และมีสำนักศิลปากรที่ 3 พระนครศรีอยุธยาดูแล (มติชน 2559)

ในวัดมีอะไร วัดตั้งติดเขาน้ำพุ มีหลายถ้ำ ได้แก่ ถ้ำพระโพธิสัตว์ ถ้ำพระธรรมทัศน์ ถ้ำลุมพินีสวนหิน และถ้ำสงัดเจดีย์ (TrueID 2564) ถ้ำพระโพธิสัตว์เป็นถ้ำหลัก มี 6 คูหา มีหินงอกหินย้อย ทางเดินหิน เจดีย์ และพระพุทธรูป ก่อนขึ้นเขามีลำธารที่วัดเรียกว่าน้ำตก จ.ป.ร. วัดนี้เดิมเป็นสำนักสงฆ์ ตั้งเป็นวัดปี 2522 (ThaiPBS 2560)

การเดินทาง ใช้ถนนมิตรภาพ (ทางหลวง 2) มุ่งหน้านครราชสีมา ผ่านโรงปูนซีเมนต์นครหลวงตรานกอินทรี กลับรถบนสะพาน ย้อนมาราว 3 กม. เลี้ยวซ้ายตามป้ายวัดถ้ำดาวเขาแก้ว ถึงแยกเลี้ยวซ้ายไปวัดอีกราว 6.5 กม. จากกรุงเทพขับรถชั่วโมงกว่า (ThaiPBS 2560) ไม่มีรถสาธารณะตรงถึงวัด (thaiholidayguide 2569)

เวลาเปิดและค่าเข้า เปิดทุกวัน 08.30–16.30 น. ไม่เก็บค่าเข้า (thaiholidayguide ก.ค. 2569) lovethailand ระบุ 08.00–17.00 น. และบางแหล่งระบุ 06.00–18.00 น. (TrueID 2564) เผื่อเวลาเที่ยวราว 1–2 ชม. (lovethailand)

ข้อควรระวัง บันไดขึ้นถ้ำชัน (ThaiPBS 2560) ราว 200 กว่าขั้น เดินราวครึ่งชั่วโมง (blockdit 2565) บางโพสต์บอก 340–350 ขั้น (trip.com) ถ้ำพระธรรมทัศน์ลึก ต้องมีผู้นำทางและไฟส่อง ในวัดมีลิงจำนวนมาก รอบเขามีเหมืองหิน และเคยเป็นข่าวเรื่องแรงระเบิดหินใกล้ถ้ำ (ThaiPBS 2560) อย่าให้อาหารลิง และห้ามจับภาพสลัก