ช่องเขาขาดอยู่ที่ไหน ศูนย์ข้อมูลช่องเขาขาด (Hellfire Pass Interpretive Centre) อยู่เลขที่ 207 หมู่ 11 ต.ท่าเสา อ.ไทรโยค จ.กาญจนบุรี 71150 เปิดทุกวัน 09.00–16.00 น. (เว็บศูนย์ช่องเขาขาด ปรับปรุง มี.ค. 2569) อยู่ริมทางหลวง 323 สายไทรโยค–ทองผาภูมิ ภายในกองการเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานทหารพัฒนา (lovethailand)
ช่องเขาขาดคืออะไร ช่องที่ตัดผ่านภูเขาหินบนทางรถไฟไทย–พม่า ยาวราว 75 เมตร ลึกราว 25 เมตร ฝรั่งเรียกว่า Konyu Cutting (Anzac Portal) ทางรถไฟทั้งสายยาว 415 กม. จากหนองปลาดุกถึงทันบูซายัตในพม่า สร้างเสร็จเมื่อ 16 ต.ค. 2486 (Anzac Portal)
ใครเป็นคนขุด ตั้งแต่ พ.ย. 2485 มีเชลยศึกอังกฤษราว 1,500 คน และแรงงานทมิฬราว 2,000 คน เริ่มงานช่วงโคนยู ทหารออสเตรเลียราว 400 คนเข้ามาช่วงปลาย เม.ย. 2486 ต่อมามีเชลยอังกฤษและออสเตรเลียเพิ่มอีกราว 600 คน และแรงงานเอเชีย (โรมูชะ) อีกราว 1,000 คน (Anzac Portal) การสร้างทางรถไฟสายนี้มีผู้เสียชีวิตราว 102,000 คน (Anzac Portal)
ทำไมฝรั่งเรียก Hellfire Pass ชื่อมาจากสภาพการทำงานที่โหดร้ายรอบบริเวณนี้ ช่วงเร่งงาน "สปีโด" เม.ย.–ส.ค. 2486 เชลยแต่ละคนต้องเจาะหินวันละ 2–3 เมตร จากเดิมวันละ 1 เมตร ทำงานวันละ 15–18 ชั่วโมง ใครช้าถูกลงโทษ (Anzac Portal)
ในศูนย์มีอะไร นิทรรศการภาพถ่าย แผนที่ เครื่องมือขุดเจาะและอุปกรณ์ก่อสร้าง และห้องฉายสารคดีเรื่องทางรถไฟสายมรณะ (lovethailand) ปี 2568 มีผู้มาเยือนกว่า 166,000 คน (เว็บศูนย์ช่องเขาขาด)
เดินตามแนวรางเก่า ทางเดินเริ่มจากด้านล่างศูนย์ รีวิวในเว็บศูนย์ช่องเขาขาด เล่าว่าเส้นสั้นเดินไปกลับราว 40–45 นาที ถึงอนุสรณ์ เส้นยาวใช้เวลาราว 3 ชั่วโมง มีเครื่องฟังบรรยายเสียงเล่าของอดีตเชลย (บางรีวิวบอกว่ามัดจำ 200 บาท) lovethailand แนะนำให้เผื่อเวลาเที่ยวราว 2–3 ชั่วโมง
ค่าเข้า เว็บศูนย์ช่องเขาขาดไม่ได้ประกาศค่าเข้าชม รีวิวในเว็บศูนย์ช่องเขาขาด เล่าว่าเข้าชมฟรี ควรถามที่ศูนย์อีกครั้ง
เตรียมตัว อากาศร้อนจัด ไปช่วงเช้าจะสบายกว่า และเส้นทางยาวมีวิทยุให้ติดต่อเจ้าหน้าที่ (รีวิวในเว็บศูนย์ช่องเขาขาด) เนื้อหาในศูนย์มีเรื่องความรุนแรงและความตาย (เว็บศูนย์ช่องเขาขาด) ช่องเขาขาดเป็นที่จัดพิธีรำลึกวันแอนแซก (Anzac Portal)