น้ำตกในประเทศไทย

กดปุ่ม "หาน้ำตกใกล้ฉัน" ในแผนที่บนหน้านี้ แล้วอนุญาตให้เบราว์เซอร์ใช้ตำแหน่ง รายการจะเรียงน้ำตกจากใกล้ไปไกลทันที ตำแหน่งของคุณใช้คำนวณระยะบนเครื่องเท่านั้น ไม่ได้ส่งมาเก็บที่ TiewNai ก่อนออกเดินทางควรเช็กว่าน้ำตกเปิดอยู่ไหม เพราะช่วงฝนตกหนักอุทยานอาจปิดน้ำตกชั่วคราว ถ้าอยากหาที่เล่นน้ำใกล้ฉัน ให้ใช้ตัวกรองลงเล่นน้ำได้ด้านบน รายการจะเหลือเฉพาะน้ำตกที่มีข้อมูลว่าลงเล่นน้ำได้ แล้วดูสภาพน้ำเดือนนี้ในหน้าของแต่ละแห่งก่อนไป

จังหวัดใกล้กรุงเทพที่มีน้ำตกให้ไปเช้าเย็นกลับได้ เช่น นครนายก (น้ำตกสาริกา น้ำตกนางรอง) สระบุรี (น้ำตกเจ็ดสาวน้อย น้ำตกมวกเหล็ก) กาญจนบุรี (น้ำตกเอราวัณ น้ำตกไทรโยคน้อย) และเขาใหญ่ (น้ำตกเหวสุวัต น้ำตกเหวนรก) ถ้าอยากรู้ว่าน้ำตกไหนใกล้กรุงเทพที่สุด ดูหน้าน้ำตกใกล้กรุงเทพของ TiewNai ที่เรียงน้ำตกตามระยะทางและเวลาขับรถจากกรุงเทพ

น้ำตกเชียงใหม่ที่คนไปกันมาก เช่น น้ำตกแม่ยะ และน้ำตกวชิรธาร ในอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ น้ำตกแม่สา ในอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย อ.แม่ริม น้ำตกห้วยแก้ว ที่เชิงดอยสุเทพใกล้ตัวเมือง น้ำตกบัวตอง อ.แม่แตง ที่เดินขึ้นบนหินปูนได้ และน้ำตกแม่กำปอง อ.แม่ออน ส่วนจังหวัดอื่นในภาคเหนือ เช่น น้ำตกแม่สุรินทร์ (แม่ฮ่องสอน) น้ำตกขุนกรณ์ (เชียงราย) และน้ำตกแจ้ซ้อน (ลำปาง) น้ำตกภาคเหนือส่วนใหญ่น้ำมากช่วงหน้าฝน ก่อนไปควรเช็กประกาศเปิดปิดของอุทยาน เลือกดูน้ำตกเชียงใหม่ที่มีข้อมูลใน TiewNai ได้จากตัวกรองจังหวัดบนหน้านี้

หน้าฝน ราวกลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคมตามกรมอุตุนิยมวิทยา น้ำตกส่วนใหญ่น้ำมากที่สุด แต่ช่วงฝนตกหนักเสี่ยงน้ำป่าและอุทยานอาจปิดชั่วคราว ปลายฝนต่อต้นหนาวน้ำมักยังดีและทางเดินแห้งกว่า หน้าแล้งน้ำตกเล็กหลายแห่งน้ำน้อย แต่ละแห่งต่างกัน ดูปฏิทินรายเดือนในหน้าของน้ำตกแต่ละแห่ง เดือนพฤศจิกายนนี้น้ำตกใน TiewNai ที่สภาพกำลังดีมี 5 แห่ง เช่น น้ำตกเอราวัณ (กาญจนบุรี) น้ำตกจ๊อกกระดิ่น (กาญจนบุรี) และน้ำตกเกริงกระเวีย (กาญจนบุรี)

TiewNai ไม่จัดอันดับ เพราะความสวยขึ้นกับว่าชอบแบบไหนและไปเดือนไหน น้ำตกที่คนไทยค้นหามากและพูดถึงบ่อย เช่น น้ำตกแม่ยะ (เชียงใหม่) น้ำตกคลองลาน (กำแพงเพชร) น้ำตกทีลอซู (ตาก) และน้ำตกเอราวัณ (กาญจนบุรี) ถ้าชอบน้ำสีฟ้าอมเขียวให้เลือกน้ำตกในเขาหินปูน ถ้าชอบสายน้ำตกสูงให้เลือกน้ำตกบนภูเขา และควรไปช่วงที่ปฏิทินบอกว่าน้ำกำลังดี ถ้าอยากได้รายชื่อน้ำตกสวยๆ ที่น้ำกำลังดีในเดือนนี้ ดูส่วนแนะนำด้านบนของหน้านี้

น้ำตกทีลอซู ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง จ.ตาก มักถูกเรียกว่าน้ำตกที่ใหญ่ที่สุดในไทย การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยระบุว่าหน้าน้ำตกกว้างราว 500 เมตร สูงราว 300 เมตร ส่วนน้ำตกแม่สุรินทร์ ในอุทยานแห่งชาติน้ำตกแม่สุรินทร์ จ.แม่ฮ่องสอน มีสายน้ำตกยาวราว 180 เมตร และมักถูกเรียกว่าน้ำตกที่สูงที่สุดในไทย ตัวเลขขนาดน้ำตกของแต่ละแหล่งข้อมูลยังไม่ตรงกัน

น้ำตกเกิดตรงที่ลำธารหรือแม่น้ำไหลผ่านพื้นที่ต่างระดับ โดยเฉพาะที่ชั้นหินแข็งอยู่สลับกับหินที่อ่อนกว่า น้ำกัดเซาะหินที่อ่อนกว่าไปเรื่อยๆ จนเกิดเป็นหน้าผาให้น้ำตกลงมา ส่วนน้ำตกในเขาหินปูนอย่างน้ำตกเอราวัณ หินปูนที่ละลายในน้ำตกตะกอนกลายเป็นแอ่งและชั้นน้ำตกลดหลั่นกัน และทำให้น้ำเป็นสีฟ้าอมเขียว

ไม่มีการแบ่งแบบเดียวที่ใช้กันทั่วไป ถ้าแบ่งตามชนิดหิน ผู้จัดการออนไลน์ (2548) แบ่งน้ำตกในไทยเป็น 4 แบบ คือ น้ำตกบนภูเขาสูงและผาชันที่เป็นหินแกรนิต เช่น น้ำตกแม่สุรินทร์ (แม่ฮ่องสอน) และน้ำตกพลิ้ว (จันทบุรี) น้ำตกบนพื้นที่หินทรายและดินดาน มักเป็นลานหินกว้างคล้ายลำธารและมีน้ำมากเฉพาะหน้าฝน เช่น น้ำตกตาดโตน (ชัยภูมิ) น้ำตกในเทือกเขาหินปูนที่ไหลลดหลั่นเป็นหลายชั้น เช่น น้ำตกเอราวัณ (กาญจนบุรี) และน้ำตกบนหินชนวนซึ่งพบน้อยมาก ถ้าแบ่งตามลักษณะการไหล จะมีแบบที่ตกดิ่งลงจากหน้าผา แบบที่ไหลลดหลั่นเป็นชั้น และแบบที่ไหลแผ่กว้างเป็นม่านน้ำ

น้ำตกที่อยู่ในอุทยานแห่งชาติต้องเสียค่าเข้าอุทยาน อัตราตามระเบียบที่ใช้ตั้งแต่ 7 มิ.ย. 2565 คือ คนไทยผู้ใหญ่ 20–100 บาท เด็ก 10–50 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 100–500 บาท เด็ก 50–250 บาท ค่ารถยนต์ 30 บาท จักรยานยนต์ 20 บาท คนไทยอายุ 60 ปีขึ้นไป เด็กต่ำกว่า 3 ปี ผู้พิการ และนักบวชได้รับยกเว้น น้ำตกนอกอุทยานบางแห่งเข้าฟรีหรือเก็บค่าบำรุงสถานที่ เลือกตัวกรอง "เข้าฟรี" บนหน้านี้เพื่อดูเฉพาะแห่งที่ไม่เสียค่าเข้า

หลายแห่งลงเล่นได้ในแอ่งที่อุทยานอนุญาต แต่บางแห่งหรือบางชั้นห้ามลงเพราะน้ำลึก กระแสน้ำแรง หรือเป็นจุดอนุรักษ์ และเมื่อน้ำขุ่นแรงหรือมีน้ำป่า เจ้าหน้าที่จะห้ามลงน้ำ ทำตามป้ายและเจ้าหน้าที่เสมอ เลือกตัวกรอง "ลงเล่นน้ำได้" บนหน้านี้เพื่อดูเฉพาะแห่งที่ลงน้ำได้

กรมอุทยานฯ ให้สังเกต 7 สัญญาณ คือ ฟ้าครึ้มเหมือนฝนจะตก เสียงน้ำไหลดังผิดปกติ อุณหภูมิน้ำเปลี่ยนไป น้ำตกมีน้ำเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว สัตว์ป่าแตกตื่น มีกิ่งไม้ เศษดิน หินไหลมากับน้ำ และน้ำเปลี่ยนเป็นสีแดงหรือขุ่นขึ้น ถ้าเจออย่างใดอย่างหนึ่งให้ขึ้นจากน้ำไปที่สูงทันที แจ้งเหตุได้ที่สายด่วนกรมอุทยานฯ 1362 ตลอด 24 ชั่วโมง

เวลาเปิดของแต่ละแห่งต่างกัน น้ำตกในอุทยานส่วนใหญ่เปิดเฉพาะช่วงกลางวันและปิดก่อนค่ำ ชั้นบนหรือจุดที่ต้องเดินไกลมักให้ขึ้นได้ถึงช่วงบ่ายเท่านั้น ถ้าอยากเดินถึงชั้นบนควรไปถึงตั้งแต่เช้า ดูเวลาของแต่ละแห่งในหน้าของน้ำตกนั้น

รองเท้าที่เกาะหินได้ เช่น รองเท้ารัดส้นหรือรองเท้าเดินป่า ชุดสำหรับลงน้ำและเสื้อผ้าเปลี่ยน ถุงกันน้ำใส่โทรศัพท์ น้ำดื่ม ยากันยุง และถุงสำหรับเก็บขยะกลับ ถ้าต้องเดินไกลหรือขึ้นชั้นบนให้ใส่ชุดที่เดินสะดวก และเผื่อเวลาเดินกลับก่อนน้ำตกปิด

ตั้งแต่ 6 เม.ย. 2565 ห้ามนำถุงพลาสติกหูหิ้วที่บางกว่า 36 ไมครอน กล่องอาหารพลาสติก แก้วพลาสติกแบบบางใช้ครั้งเดียว หลอดพลาสติก และช้อนส้อมพลาสติกเข้าอุทยานแห่งชาติ ฝ่าฝืนปรับไม่เกิน 100,000 บาท ตาม พ.ร.บ.อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 และห้ามดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ห้ามให้อาหารสัตว์ป่า และต้องนำขยะกลับออกไปทิ้งข้างนอก

น้ำตก 7 ชั้นที่ขึ้นชื่อที่สุดคือน้ำตกเอราวัณ ในอุทยานแห่งชาติเอราวัณ อ.ศรีสวัสดิ์ จ.กาญจนบุรี น้ำเป็นสีฟ้าอมเขียวเพราะอยู่ในเขาหินปูน ชั้นล่างเดินไม่ไกล ส่วนชั้นบนต้องเดินขึ้นเขาและปิดเร็วกว่าชั้นล่าง ดูเวลาเดินและเวลาปิดแต่ละชั้นได้ในหน้าน้ำตกเอราวัณ